Sigmund Freud

Sigmund Freud



freud

Sigmund Freud was de eerste wetenschapper die een onderscheid maakt tussen bewust en onbewust (of: ‘onderbewust’) handelen van de mens. Het bewuste stuurt in de opvatting van Freud de ‘verstandelijke reacties’, het onbewuste de ‘primaire reacties’.

In de moderne psychologische literatuur wordt aan dit door Freud ‘uitgevonden’ onbewuste een grote rol toegekend. De Nijmeegse hoogleraar Ap Dijksterhuis definieert het als volgt: “Het moderne onbewuste bestaat uit alle psychologische processen waarvan we ons niet bewust zijn, maar die ons gedrag (of ons denken, onze emoties) wel beïnvloeden.” (Het slimme onbewuste, blz. 40). Moderne wetenschappers als Dijksterhuis dichten aan onbewuste denkprocessen een kracht, snelheid en effectiviteit toe die groter tot veel groter is dan die van bewuste denkprocessen.

Het bewuste zorgt ervoor dat we ons gedragen zoals het hoort en zoals we willen. Maar het onbewuste gaat vaak zijn eigen gang en laat zich lang niet altijd tegenhouden. De zogenaamde ‘Freudiaanse verspreking’ is er (mogelijk) een voorbeeld van.

In zijn algemeenheid mag er van worden uitgegaan dat het onbewuste voor een belangrijk deel het non-verbale communicatiegedrag bepaalt. Verder blijkt in de praktijk dat onbewust non-verbale communicatie-uitingen (vrijwel) altijd door de bewuste communicatie heen ‘lekken’. In het vervolg van dit boek wordt in dit verband gesproken over het ‘non-verbale lek’.

UA-4100807-1